Mind's Universe

(trong công việc, các mối quan hệ và trong mình)

Cảnh báo trước khi vào bài: Dài – khó hiểu – và văn vở.

Làm việc hơn 02 năm tại một công ty, tôi được tiếp xúc – tuyển dụng – đào tạo – làm việc – đồng hành cùng nhiều nhân sự, tất nhiên phần đông trong số đó là các bạn trẻ.

Ngoài những câu chuyện về ước mơ, lý tưởng, nỗi đau, tình cảm… tôi còn lắng nghe được những câu chuyện về chữ “phù hợp”. Đặc biệt, chữ “phù hợp” còn được nhắc đến nhiều nhất khi các bạn quyết định… nghỉ việc. “Em viết đơn này để xin nghỉ vì cảm thấy công việc không phù hợp với mình.” Điều này khiến tôi trăn trở với câu hỏi: Sự phù hợp là gì? Làm sao để biết mình phù hợp? Nó có thật, hay chỉ là điều mà chúng ta tự lừa phỉnh chính mình và những người khác?…

Trong bài viết này, tôi muốn nói về sự phù hợp trong công việc, các mối quan hệ, và với chính mình. Nghe thì có vẻ cao siêu và “bác học”, nhưng thật ra, tôi thấy tất cả chỉ chung một bản chất. Chúng ta hãy cùng đọc – hiểu – soi xét – và bàn luận về những điều này ngay sau đây.

***

Sự phù hợp đối với tôi là một trạng thái tâm lý. Vì là một trạng thái tâm lý nên nó mang tính nhất thời, tính thay đổi. Có nghĩa là nó phù hợp, rồi sẽ hết phù hợp, rồi sẽ lại phù hợp… Vậy nên có thể nói, điều ngày hôm nay anh nghĩ là không phù hợp, một ngày nào đó có thể sẽ phù hợp với anh, hoặc ngược lại. Và nhận ra điều này có thể khiến chúng ta cảm thấy nhẹ nhõm hơn rất nhiều với những trăn trở: “Điều này/việc này/người này… có hợp với tôi không?” (vì nó không, trong một lúc nào đó; vì nó có, cũng trong một thời điểm nào đó).

Tuy nhiên, tới đây câu hỏi lại đặt ra là: Lúc nào đó là lúc nào?

Trước khi đi đến câu hỏi này, tôi sẽ hỏi các ông trước một câu để cùng nhau trăn trở: Các ông xem xét sự phù hợp theo tiêu chí nào? Khi nghĩ về câu hỏi này, các ông có thể mang máng nhận ra, mình khá “bất ổn” và thiếu chắc chắn trong chính những tiêu chí của mình. Vì các ông có thể đang xem xét nó dựa trên tiêu chí “tương lai tôi cần nó” – tương lai là điều không chắc chắn nhất; các ông có thể xem xét nó dựa trên tiêu chí “quá khứ tôi đã từng làm nó” – quá khứ là thứ chỉ nằm trong trí tưởng tượng của ông, nó đã đổi khác; các ông có thể xem xét nó dựa trên tiêu chí “hiện tại tôi hứng thú với nó” – hoàn toàn đúng, nhưng đó là lý do vì sao tôi nói sự phù hợp này chỉ mang tính nhất thời và sẽ thay đổi.

Vậy lúc nào là phù hợp, và lúc nào là không? Nếu buộc phải trả lời, tôi sẽ nói với các ông rằng: Ngay bây giờ là phù hợp, và cả không phù hợp. Nước đôi – tôi biết các ông đang chửi thầm “thế mà cũng nói!”. Vâng, vì thế nên mới nói (miễn là các ông trăn trở).

***

Phù hợp là khi ông thấy hứng thú với nó trong hiện tại, và ngay cả khi ông không còn thấy nó hứng thú nữa, ông vẫn làm nó. Và từ việc tiếp tục làm nó, ông lại tìm ra điều làm ông thấy phù hợp, và không phù hợp. Nhờ việc biết được “mặt mũi” của những thứ không phù hợp, các ông gạn lọc và nắm được thứ thực sự phù hợp với mình. Điều này đúng với chuyện công việc và cả các mối quan hệ của các ông.

Tuy nhiên, hãy ghi nhớ chữ “gạn lọc”. Để gạn mà lọc cho được điều chúng ta thực sự muốn, chúng ta cần có thời gian. Vì sao tôi nói đến điều này?

Trong công việc, tôi chứng kiến nhiều nhân sự đến và đi trong vòng 3 ngày – 1 tuần – 2 tuần – vài tháng… Với tôi, đó là một khoảng thời gian quá ngắn để trả lời được câu hỏi mình có “phù hợp” với công việc này không? Các ông chưa trải qua những khoảng thời gian khó khăn của công việc đó, đồng nghĩa với việc các ông cũng chưa trải qua những khoảng thời gian tuyệt vời nhất của công việc đó, nên các ông lấy tiêu chí nào để đánh giá sự phù hợp mình đang nói đến?

Sự phù hợp của bản thân với một điều/một người/một việc… giống như 2 miếng ghép hình – phải có bên lồi bên lõm. Nếu bên nào cũng vuông chằn chặn cái phần của mình, ôm khư khư cái phần của mình, thì chẳng ai hợp với ai, chẳng ai hợp với điều gì/việc gì cả. Đặt cạnh nhau thì chỉ là đặt cạnh nhau, không hòa cũng không hợp, không bên nào có cơ hội để mà bước vào trong của bên nào.

Nói cách khác, quá trình đi tìm kiếm sự phù hợp, là quá trình đi tìm kiếm chính mình, tìm kiếm cái chỗ lồi chỗ lõm của bản thân, từ đó hiểu chỗ lồi chỗ lõm của người khác việc khác, để thử đặt cạnh nhau, để biết thế nào là hợp.

Thế nhưng phần nhiều trong chúng ta, phần nhiều các bạn trẻ, cho rằng mình không lồi lại càng chẳng lõm, nên không buông xuống được những cái tôi vô lý của mình để nhìn rõ mình khuyết thiếu cái gì mà đi tìm cái phù hợp. Chúng ta khư khư lấy phần mình, cứ luôn đi hỏi “cái gì phù hợp với mình?”, mà chưa trăn trở “mình cần làm gì để phù hợp với điều đó/người đó?“

***

Tuy nhiên, hãy hiểu điều này một cách văn minh để tránh việc tranh cãi vô lý rằng “Vì sao tôi cần thay đổi để phù hợp với điều khác/người khác?”. Càng trí tuệ, chúng ta càng biết cái gì là hợp, cái gì là không hợp với mình. Hoặc đúng hơn là: Càng trí tuệ chúng ta càng thấy mọi thứ đều hợp với mình, thứ hợp với mình nhiều hơn và thứ không hợp với mình ít đi. Vì chúng ta biết sự không hợp chỉ là nỗi sợ trước khi hiểu về một thứ gì đó mới đối với giới hạn tư duy của chúng ta.

Thế đó, chúng ta để cho nỗi sợ lừa phỉnh mình. Và vì thế nên chúng ta phải trở nên trí tuệ, để nhận ra những điều đó.

Thế nên, để tóm cho gọn lại, tôi có thể rút ra một câu, đó là: Giới hạn của sự phù hợp là chính là giới hạn trí tuệ của các ông. Cho mình cơ hội để học hỏi, để va đập với những thứ không phù hợp mà biết điều gì là phù hợp. Nhưng trước khi làm được điều đó, hãy ngồi xuống mà nhìn vào trong, mà tìm kiếm cái điểm lồi điểm lõm của mình. Đừng là một hình vuông chằn chặn không ghép được vào ai.