Mind's Universe

Đêm cuối của 2024, tôi sang phòng H chơi, rồi hai chị em gọi cho N đang ở Nhật để “gặp nhau cuối năm”. Vì phòng H ở Hàng Bún nên chúng tôi định đi bộ ra quãng nào đó gần Bờ hồ để xem pháo hoa. Nhưng đến khoảng 11 rưỡi, sau khi đi mua bàn chải đánh răng và trông thấy sự đông đúc của khu trung tâm Hà Nội, thì chúng tôi đã đổi ý: đứng từ phòng của H để xem, hên thì thấy, xui thì thôi.

Và khi mà pháo hoa bắt đầu lụp bụp nổ vào đúng 12 giờ, tôi với H leo lên chỗ cao nhất khu trọ để trông. Chúng tôi thấy vùng trời lùng bùng sáng những khoảng xanh đỏ, nhưng không thấy được pháo hoa. Ngôi nhà trước mặt quá cao. Nhưng chúng tôi thấy được lấp ló những chùm pháo đó, không phải trực tiếp, mà nhờ vào sự phản chiếu của cửa kính phía ngôi nhà đối diện. Đó là ảo ảnh pháo hoa.

Chúng tôi đứng đấy nhìn đâu đó khoảng 2, 3 phút thôi, trò chuyện qua lại cùng một gia đình anh chị cùng khu trọ có một cô con gái nhỏ, rồi về phòng. Hết cuộc xem pháo hoa.

Và với một hình ảnh ngắn ngủi đó, chúng ta có những văn vở sau:

Lắm thứ không hoàn hảo kiểu hoàn hảo

Ảo ảnh pháo hoa làm tôi nghĩ đến “tính điều kiện” của cuộc đời. Chúng tôi suýt có đủ điều kiện để trông thấy pháo hoa, và điều kiện cuối cùng chúng tôi cần là sự vắng mặt của ngôi nhà cao đó. Nhưng bù lại, chúng tôi có ô cửa kính kia. Cuộc đời thật lắt léo, kì lạ và không hoàn hảo một cách hoàn hảo.

Trên đời này, mọi thứ cần điều kiện để tồn tại ắt sẽ có sự sinh và sự diệt. “Thứ cần điều kiện” là sao? Nghĩa là tất cả những thứ gì hiện hữu do nhiều yếu tố hợp thành. Ví dụ: một cái cây hiện hữu vì có hạt giống đầu tiên, có đất trời, đôi khi có thêm cả người chăm cây… Khi một sự vật, sự việc có đủ điều kiện (đủ các yếu tố hợp thành) thì nó biểu hiện ra trước mắt mình. Chúng ta gọi đó là “duyên”. Ta có duyên gặp một cái cây, mua được một cái xe, yêu được một người… có nghĩa ta có đủ điều kiện để thấy một cái cây, có được cái xe, gặp được một người…

Những thứ cần điều kiện không chỉ giới hạn trong những thứ cầm nắm được, mà còn có những thứ vô hình, ví như cảm xúc. Ta có cảm xúc thích một người với điều kiện trước tiên có tồn tại người đó, sau đó là điều kiện thời gian – ta tiếp xúc với người đó đủ lâu, sau đó nữa có thể là điều kiện tác động từ những người xung quanh nữa…

Tính điều kiện hoàn hảo ở chỗ nó cho ta biết mình hoàn toàn có cơ hội để gặp gỡ hoặc làm mọi thứ ta muốn, miễn ta tạo ra đủ điều kiện và có đủ thời gian (và cuối cùng thì ta cũng sẽ có đủ thời gian thôi). Còn nó “không” hoàn hảo ở chỗ, nó cho ta thấy mọi thứ ta có một ngày sẽ mất đi. Khi đủ điều kiện thì sự vật, sự việc biểu hiện; khi vắng đi dù chỉ một điều kiện, sự vật, sự việc sẽ không còn biểu hiện nữa. Tuy nhiên với tôi thì đây cũng là một kiểu hoàn hảo khác, vì nó làm tôi thấy nhẹ nhõm. Mình không thực sự sở hữu gì và cũng không gì sở hữu mình.

Nếu các ông không nhìn thấy và chấp nhận sự thiếu hoàn hảo của tính điều kiện, các ông sẽ thấy thực sự khó khăn để sống. Vì trên đời này có quá ít thứ có thể thực sự cầm nắm được và quá nhiều thứ liên tục xuất hiện rồi mất đi. Các ông sẽ bám chặt vào thành tựu mình có, cảm xúc mà nó mang lại, vật chất mà nó kéo theo… mà không thể buông ra, chơi đuổi bắt với nó suốt đời. Và rằng Bụt dạy đó là cái vui trong cái khổ. Ta vui, nhưng ta cũng đang trên đường đến khổ.

Bởi thế, khi suy nghĩ về tính điều kiện, ta thấy ta không thực sự sở hữu những gì mình đang có. Việc ta có nó hay không rốt cuộc không ảnh hưởng gì mấy đến ta, và vì thế ta bình thản.

Mọi thứ không cần hoàn hảo để có ý nghĩa

Cái thú vị của ảo ảnh pháo hoa là nó không thực sự là pháo hoa. Vì thế nên nó không cần hoàn hảo là pháo hoa đúng nghĩa thì mới đem lại ý nghĩa. Nếu không có ảo ảnh pháo hoa thì sẽ không có những dòng này.

Chúng ta có thể đi tìm kiếm miệt mài 80, 90 năm nhằm mục đích làm cho toàn vẹn đời mình. Nhưng đến cuối cùng thì cuộc đời sẽ toàn vẹn theo cách của nó, dù anh có tiếc nuối gì hay không.

Trước khi một người mất, họ nên được đọc cho nghe những câu này để buông xuôi và không còn bám víu: bộ quần áo này đã cũ rồi, hãy buông nó đi. Thân xác này đã cũ rồi, hãy rời bỏ nó để thay một thân xác mới. Ngôi nhà và tiền bạc này đã không còn nghĩa lý gì nữa rồi, hãy mặc kệ nó đi…

Khi một người còn sống, họ nên được nghe những lời dạy của Bụt: Mắt này không phải là “ta”. Tai, mũi, lưỡi, thân, ý này cũng không phải là “ta”. Nhờ đó, họ thấy cuối cùng đời này cũng toàn vẹn theo cách của nó. Tất cả mọi lựa chọn đã được đưa ra và sự đã rồi.

Như thế, điều này thúc đẩy người đó ráng sống cho thật toàn vẹn. Hành động, nói và suy tư những điều ý nghĩa, giá trị thay vì ngược lại.

Và cuối cùng, ảo ảnh pháo hoa là sự giả dối của những cái “tôi”

Cái mình thấy có thể không phải là chính nó. Tôi đã viết nhiều về việc chúng ta nhìn cuộc sống này dưới nhiều filter của cái tôi, nhìn mọi thứ theo cách ta muốn thấy như không phải như nó nên được thấy.

Đối tượng thì chỉ có 1, nhưng nếu bị nhìn dưới filter của 10 cái tôi thì sẽ có 10 đối tượng khác nhau. Giống như pháo hoa được thấy qua cửa kính không thật là pháo hoa. Dù sự rèn luyện để nhìn ra những cái tôi và đập bỏ chúng liên tục là hành trình của cả (nhiều) đời, nhưng không phải là không có hồi kết. Rồi nó sẽ đến hồi kết. Vì tất cả chúng ta đều có chung duy nhất một mong muốn, bất kể giàu nghèo, xấu tốt ra sao, đó là mong muốn không còn khổ đau. Cho nên chúng ta cùng đi trên một đại lộ, người đi trước người đi sau, người đi nhanh người đi chậm, nhưng chúng ta đều đi chung đường.

Bởi thế, nó làm ta thấy mình rộng lượng hơn. Rằng ai cũng khổ, và ta muốn nguyện rằng người thân của ta thoát khổ, bạn bè ta thoát khổ, hàng xóm ta thoát khổ, những người ta chưa quen thoát khổ, và cả những người ta không ưa, những người làm lỗi với ta thoát khổ…

Và đó là Ảo ảnh pháo hoa.